NƯỚC MẮM - Cộng đồng Đảo Ngọc

Lần nào cũng vậy, cứ về quê là tôi lại vi vu xuống cảng An Thới. Nghĩ cũng lạ, hình như nó thành thói quen chắc vì tôi nhớ gió, nhớ biển, nhớ mùi nước mắm. Hồi đó còn ở nhà, mỗi lần chạy xe ngang nhà thùng hay nói sao mà khó ngửi thế không biết nhưng từ ngày xa nhà, mỗi lần đi chơi ở Cần Giờ, Vũng Tàu, Phan Thiết cứ ngửi thấy mùi ấy mình lại thấy nhớ NƯỚC MẮM Phú Quốc da diết. Đó là mùi vị của quê nhà.
Nước mắm được ngư dân Việt Nam chế biết dọc chiều dài đất nước. Miền Bắc có nước mắm Hải Phòng, Duyên Hải Nam Trung thì có nước mắm Nam Ô Đà Nẵng, Nha Trang, Phan Thiết, miền nam có nước mắm Phú Quốc. Ở đây, tôi không dề cập đến việc người ta chế biến nước mắm như thế nào? Mà chỉ muốn đề cập đến việc chúng ta đã gắng bó với nó ra sao? Và nó có vị trí như thế nào trong lòng mỗi người mà thôi. Nói tới nước Mắm, có ai đó nói rằng đó là “Quốc hồn quốc túy của Việt Nam”.
Người Việt ai ai cũng có thể ăn nước mắm và ăn mỗi ngày. Chị bạn tôi có một bé trai 1 tuổi, bé có thể ăn cháo nhừ, khi nấu cháo, chị chẳng cho gia vị nào vào cả vì sợ đường, muối, bột ngọt hay bột nem đếu ảnh hưởng không tốt đến bé nhưng lại cho vào nồi 1 muỗng caphe nước mắm và nói nước mắm thì tốt vì tinh chất từ cá cơm mà ra. Trẻ con thì như vậy, còn người lớn thì, sáng sớm trước khi đi làm, tranh thủ ăn sáng, nhanh thì có bánh mì bì chang miếng nước mắm, nếu có thời gian một chút thì thưởng thức cơm sườn với nước mắm tỏi ớt, có cửa hàng làm nước mắm loảng chua chua ngọt ngọt, có cửa hàng làm kẹo hơn, ngòn ngọt, mặn mặn nhưng nói chung đều hướng tới sự ngon. Nếu không thích ăn sáng khô khang thì chọn bún bò, phở, bún nước lèo,.. thấy nhàn nhạt thì cho thêm chút nước mắm cho vừa miệng. Rồi bửa cơm trưa, cơm chiều, người Việt Nam ăn uống mang tính cồng đồng, nhiều người chung một mâm, cùng 1 chén nước chấm. Cái chén nho nhỏ, đặt ở giữa bên trong là nước mắm nguyên chất có giầm ớt nếu như hôm đó cả nhà ăn thịt luộc hay đầu cá Bóp nấu canh chua, sẽ là một chén nước mắm tỏi ớt nếu như hôm đó là cá Ngân chiên giòn ăn rau sống, sẽ là một chén nước mắm gừng nếu như hôm đó Má cho cả nhà ăn ăn Cháo, gỏi Vịt. Từ khi biết loay hoay phụ bếp, thấy Má tôi chế biến thức ăn cứ hay dùng nước mắm, hỏi thì Má nói, nước mắm làm dậy mùi thức ăn. Hèn gì thức ăn Má nấu sao ngon ngon.
Người An Thới chúng tôi hay có thói quen ăn xế. Cứ sau giấc ngủ trưa, dậy lau lau, chùi chùi hay làm việc lặt vặt trong nhà là bụng lại thèm ăn, và bún nhâm đu đủ, tôm khô, nước cốt dừa và nước mắm tỏi ớt là lựa chọn số 1 của tôi mỗi khi về An Thới, có hôm lại nhớ bún bì, bún chả giò, bún thịt xào với nước mắm tỏi ớt, có hôm lại thèm óc nhảy chấm nước mắm xả, rồi thỉnh thoảng lại thèm bánh xèo, bánh khọt mà làm sao có thể không dùng với nước mắm pha cho được,…nhắc đến sao miệng mình cứ chép luôn thế này. Rồi tối tối, bạn bè nhớ đến nhau lại rủ nhau lại hàng này, quán kia nhâm nhi vài ba ly rồi hàn huyên tâm sự, sẽ là vài con khô cá đuối chấm mắm me, vài cánh gà chiên nước mắm hay một nồi nghêu hấp xả húp rồn rột với nước mắm pha. Bạn thấy đấy, từ sáng tới giờ chúng ta thưởng thức những món ăn nhưng chẳng thể nào rời được chỗ nước mắm ấy. Chưa hết đâu nhé, mỗi khi đi ăn tiệc Cưới, hỏi, thôi noi, đầy tháng hay sinh nhật thường gia chủ chọn món gỏi khai vị thì cho dù là gỏi ngó sen tôm thịt, gỏi củ hũ dừa, gỏi tiến vua hay gỏi bắp chuối thì cũng sẽ mất ngon nếu như trên bàn tiệc vắng chén nước mắm tỏi ớt. Rồi đến món lẩu dù là lẩu thái, lẩu hải sản hay lẩu cá Diêu hồng thì món nước chấm đi kèm sẽ chỉ có thể là nước mắm nguyên chất và trái ớt hiểm đi kèm. Đó là những bữa ăn thường ngày và những buổi chiêu đãi, liên hoan. Đối với người Việt, cúng, giỗ là một tục lệ quan trọng là một phần không thể thiếu của mỗi gia đình, dù nghèo hay giàu thì trong năm cũng phải vài lần tổ chức cúng, giỗ. Ông Ngoại tôi thường nói rằng, khi dọn mâm cỗ đừng bao giờ quên đặt vào mâm 1 dĩa nước mắm nguyên chất vì ngày trước (tức lúc ông bà còn trẻ) ngồi bên bàn ăn mà có chén nước mắm thì vui lắm vì nhiều khi gia đình khó khăn nên nước mắm cũng là một món xa xỉ. Tôi cũng thấy việc tương tự ở nhà bạn mình. Người Việt Nam có câu “Sống sao thác vậy” nên sở thích ăn uống cũng được tôn trọng dù họ đã khuất.
Thật thiếu sót nếu nhắc đến nước mắm mà không nhắc đến nước mắm Lú, “người ta thường chọn thứ nước mắm nhĩ, loại tinh chất nhất để làm nước mắm lú vì như thế mới bảo đảm nhiều dinh dưỡng. Nói là làm chứ thực ra chỉ để lại đó mà thôi, để lâu quá, chừng 10 năm, tức là quên đi, bỏ đâu đó mà lú lẫn không nhớ sẽ thành nước mắm lú . Vị mặn sẽ bớt rất nhiều, mùi thơm cũng mất đi nhưng giá trị dinh dưỡng thì tăng lên, điều đó khiến cho nước mắm lú chuyển sang vai trò mới, đó là làm thuốc. Người đi lặn biển vào mùa lạnh uống một ngụm thì cơ thể sẽ ấm lên, ngâm lâu cũng không bị lạnh. Người chuẩn bị lên một câu vọng cổ, một chút nước mắm lú sẽ khiến giọng thanh hơn, sức trường hơn…” Thế đấy Nước mắm sao mà gần gủi và quen thuộc đến vậy. Ngày trước ông bà ta còn giành nhiều tình cảm cho loại gia vị nặng mùi quê hương này và hay dùng hình ảnh thân quen ấy để thổ lộ tình cảm với người bạn của mình, hình ảnh ấy cứ nhẹ nhàn đi vào điệu hò, câu hát:

“Mắm gừng chấm với cá trê,
Chồng ăn một miếng chồng mê suốt đời”

“Nước mắm ngon dầm con cá đối,
Nhắc Chị Hai mình trời tối Anh qua”

"Con cá làm nên con mắm
Vợ chồng già thương lắm mình ơi?"

"Nước mắm ngon dầm con cá đối,
Em biểu anh chờ đến tối anh qua".

"Nước mắm gì cũng được,
Miễn có mùi để nhớ thì thôi.
Mai này em hát đưa nôi,
Anh kho cá bống cùng nuôi mẹ già".

Nước mắm là “Quốc hồn quốc túy của Việt Nam”, là một phần cuộc sống của người Việt chúng ta. Đi đâu xa mà ngửi thấy mùi nước mắm thì thấy như quê hương đang bên mình. Ba tôi, người có một thói quen rất ngộ, mỗi khi ăn cơm xong cứ cầm chén nước mắm lên húp đánh rột một cái nghe thấy đã. Hồi bé tôi cứ tròn xoe mắt sao lại kỳ vậy Ba? Ba nói ba yêu nước mắm quê mình. Xin mượn câu nói của Nguyễn Nhật Ánh trong Tôi là Bê Tô để kết thúc chuyên đề này “Với Ông nước mắm có lẽ là điều vĩ đại nhất sau tình yêu”. Và tôi cũng nghĩ như vậy.

Cộng đồng Đảo Ngọc - Phú Quốc: NƯỚC MẮM - Cộng đồng Đảo Ngọc - Phú Quốc

NƯỚC MẮM Đánh giá chủ đề:

#1 hoacuabien

#2 boo

#3 hoacuabien

#4 hoacuabien

1 Người đang đọc chủ đề này
0 thành viên, 1 khách, 0 người ẩn

Skin và Ngôn ngữ

Thực hiện thống kê số liệu