Đăng nhập
Đăng ký
Trợ giúp
Căn cứ nghĩa quân Nguyễn Trung Trực
Sông Cửa Cạn - Ảnh: Hoàng Chí Hùng
Sông Cửa Cạn là nơi Nguyễn Trung Trực chọn làm căn cứ trong thời gian chống Pháp. Ông đặt một cụm quân ở Ba Trại Ngoài để bám biển, giữ vàm sông. Ba Trại Trong tựa lưng vào dãy núi Hàm Ninh. Đoạn giữa sông Cửa Cạn là một xóm làng dân cư sung túc vốn là người nhà của nghĩa quân. Truyền thuyết kể rằng vào năm 1868, trong lúc nghĩa quân của Nguyễn Trung Trực bị quân Pháp bao vây, phu nhân của ông từ Ba Trại tổ chức vượt đường trốn ra. Bà đi bằng ghe theo dòng sông Cửa Cạn để ra biển, có ý vượt biển vào đất liền. Nhưng vào mùa cửa sông bị cát lấp, ghe của bà bị mắc kẹt tại đây. Bà đang có mang, vì đường sá vất vả, vận động quá sức, bà sanh non giữa một đêm mưa gió hãi hùng tại vàm Cửa Cạn. Biển động thét gào. Quân Pháp bao vây, bà không còn phương kế thoát thân, dân chúng các xóm đều bị quân Pháp bắt gom hết về thị trấn Dương Đông, không ai đến chăm sóc cho bà được. Sức bà cùng kiệt giữa đêm mưa. Bà bị băng huyết mà chết. Hài nhi non ngày lại thiếu sữa mẹ, cùng chết theo. Có mấy ngư dân gan góc, lần mò qua mắt quân Pháp, cốt tìm theo bảo vệ bà. Nhưng khi tìm gặp, thì hai mẹ con bà không còn sống được. Họ lén mang thi hài hai mẹ con bà giấu vào một bọng cây. Sau đó tạm yên, dân chúng đem hài cốt hai mẹ con bà chôn cất tử tế tại bãi Ông Lang. Mộ bà được gọi là mộ Bà Lớn.
Cảnh quan
Sông Cửa Cạn tuy không dài và rộng nhưng cảnh quan hai bên bờ rất đẹp. Hai bên bờ sông, thấp thoáng vài mái nhà ngói đỏ au ẩn hiện dưới vòm cây xanh nghiêng nghiêng rủ bóng. Vào mùa tràm nở, trên dòng sông lấp lánh xác hoa, hương thơm nhè nhẹ. Ngược dòng sông về phía thượng nguồn, du khách sẽ bắt gặp những dòng nước uốn lượn quanh co, khúc khuỷu, khi khuất một nửa, khi thấy trọn dòng. Men theo dòng sông ra biển, có một bãi cát dài nhô ra chắn ngang quá nửa cửa sông, chỉ vừa đủ chỗ cho một con thuyền nhỏ lách qua. Mùa nồm, sóng biển đem cát lấp cửa sông, do đó mà có tên Cửa Cạn. Ghe muốn vào sông phải hợp năm bảy chiếc đợi sẵn trước cửa. Khi triều xuống người ta đem cuốc, leng đào một lối thoát nước xuyên qua lưỡi cát, nhờ đó nước sông đổ ra biển, làm cho đường nước rộng hơn. Rồi ghe tàu mới có thể vào được. Khoảng một tuần sau, vài đám giông lại làm cho cửa sông lấp lại như cũ. Đối diện ở phía Nam là một bãi cát dài 1.000 m, rồi một mũi đá nhô ra gọi là mũi Gành Lớn, phía Nam của mũi là bãi biển Dương Đông.
Vấn đề phát triển
Sông Cửa Cạn đem phù sa từ vùng núi Hàm Ninh bồi đắp thành một bình nguyên, nhưng chưa được khai thác đúng mức. Thượng nguồn sông có cánh đồng Bà, người địa phương gọi là “Đồng Bà Kim Giao”. Tục truyền rằng bà Kim Giao là người khởi xướng việc làm ruộng lúa nước ở Phú Quốc đầu tiên. Bà đưa trâu từ đất liền ra, khai thác và phát triển ruộng lúa trên cánh đồng này. Hiện giờ còn nhiều dấu vết nông cụ và còn những con trâu hoang của bà Kim Giao sống trong vùng rừng Hàm Ninh. Tại cửa sông, xóm dân cư Cửa Cạn sống chủ yếu bằng nghề đánh cá và làm nước mắm. Vào mùa mưa, nước sông Cửa Cạn hoá ngọt, là nguồn sống cho các gia đình bên sông. Đời sống của người dân lưu vực sông Cửa Cạn hiện nay vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn, nhất là việc đi lại. Trường cấp I - II Cửa Cạn nằm ở bên này sông. Các em nhỏ ở phía bên kia bờ sông, hằng ngày phải dùng thuyền thúng để băng qua sông rồi vượt quãng đường rừng rậm rạp để tới trường.
Hiện tỉnh Kiên Giang đang có dự án xây dựng một khu đô thị quy mô ở phía Nam bờ sông Cửa Cạn. Theo đồ án thì nơi đây sẽ hình thành khu đô thị dịch vụ, thương mại, đánh bắt hải sản và là trung tâm của Cửa Cạn. Tổng diện tích khu quy hoạch là 116,78 ha; trong đó đất du lịch 20,6 ha, đất dân cư 19,2 ha, đất công trình công cộng 23,8 ha, đất giao thông 36 ha, đất cây xanh 13 ha, còn lại là các loại đất khác. Quy hoạch xây dựng hạ tầng xã hội bao gồm khu hành chính tập trung, cao ốc văn phòng, ngân hàng, trường học, trung tâm thương mại, quảng trường, nhà triển lãm, khu thể dục thể thao… Đồng thời quy hoạch hệ thống giao thông, hệ thống điện, nước, hệ thống xử lý nước thải. Quy mô dân số trong khu quy hoạch 14.605 người. Chủ đầu tư là Ủy ban Nhân dân huyện Phú Quốc, đơn vị tư vấn là Công ty cổ phần Tư vấn Đầu tư và Xây dựng Kiên Giang.
Trích dẫn nhiều bài
), theo những thông tin và tài liệu mà LoiDang có được là như vậy.
